نامه‌ای با ۲۵ امضا در حمایت از متن‌بازها!

در بحبوحه‌ی تشدید مناقشات پیرامون نحوه‌ی تنظیم‌گری هوش مصنوعی در آمریکا، ائتلافی از ۲۵ شرکت بزرگ فناوری و سازمان‌های صنعتی با انتشار نامه‌ای سرگشاده، رسماً از مدل‌های متن‌باز (Open Source) و وزن‌باز (Open-Weight) هوش مصنوعی دفاع کردند. این نامه که به امضای مدیران ارشد انویدیا، مایکروسافت، متا، آی‌بی‌ام و ده‌ها شرکت دیگر رسیده، در شرایطی منتشر می‌شود که کنگره آمریکا و کاخ سفید به دنبال وضع قوانین محدودکننده‌ای علیه مدل‌های متن‌باز، به ویژه مدل‌های چینی، هستند.

این نامه که روز جمعه ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲ مرداد ۱۴۰۵) در شبکهٔ اجتماعی X منتشر شد، با عنوان «وزن‌های باز و رهبری آمریکا در هوش مصنوعی» (Open Weights and American AI Leadership) خطاب به قانون‌گذاران آمریکا نوشته شده است.

جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، با انتشار این نامه در نخستین پست خود در شبکهٔ اجتماعی X، نوشت: «هوش مصنوعی هر صنعتی را متحول خواهد کرد، به هر شرکتی نیرو خواهد بخشید و توسط هر کشوری ساخته خواهد شد. مدل‌های باز امنیت و امنیت سایبری را تقویت می‌کنند، نوآوری و اشاعه را تسریع می‌بخشند و حاکمیت دیجیتال را ممکن می‌سازند». ساتیا نادلا، مدیرعامل مایکروسافت، نیز این نامه را در صفحهٔ شخصی خود به اشتراک گذاشت.

امضای این نامه که به نوعی یک اعلان جنگ سیاسی از سوی جبههٔ متن‌باز محسوب می‌شود، شامل غول‌هایی چون انویدیا، مایکروسافت، متا، آی‌بی‌ام، دل، پالانتیر، میسترال ای‌آی، هاگینگ فیس، پِرپلکسیتی، موزیلا، وای‌کامبیناتور و همچنین سرمایه‌گذاران بزرگی مانند آندریسن هوروویتس (a16z) است. البته OpenAI، Anthropic و Google از امضای این نامه خودداری کرده‌اند.

درخواست اصلی: «محدودیت‌های زودهنگام» ممنوع

متن نامه از قانون‌گذاران می‌خواهد که از اعمال «محدودیت‌های زودهنگام بر مدل‌های باز که رقابت را خفه کرده یا نوآوری را به خارج از کشور هدایت می‌کنند» خودداری کنند.

امضاکنندگان تأکید کرده‌اند که در صورت وضع قوانین سختگیرانه، نوآوری در حوزهٔ هوش مصنوعی از آمریکا به سایر کشورها، به ویژه چین، مهاجرت خواهد کرد. این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که دولت دونالد ترامپ در حال بررسی اعمال تحریم‌هایی علیه توسعه‌دهندگان چینی مدل‌های متن‌باز به اتهام سرقت فناوری بسته‌ی آمریکایی است.

استدلال کلیدی: بسته بودن لزوماً به معنای امنیت نیست

یکی از جنجالی‌ترین بخش‌های نامه، نقد مستقیم رویکرد «امنیت از طریق بسته‌بودن» است. امضاکنندگان در نامه نوشته‌اند:

«اتکای صرف به مدل‌های بسته ذاتاً امن نیست: آن‌ها می‌توانند نفوذپذیر شوند، مورد سوءاستفاده قرار گیرند، یا به گونه‌ای از کار بیفتند که افراد بیرونی قادر به تشخیص آن نباشند. مدل‌های وزن‌باز، از سوی دیگر، به جامعه‌ای گسترده از پژوهشگران و توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهند رفتار مدل را بررسی کنند، آسیب‌پذیری‌ها را شناسایی نمایند، تدابیر حفاظتی توسعه دهند و آن را در طول زمان بهبود بخشند».

این استدلال به طور مستقیم به تجربهٔ اخیر هاگینگ فیس اشاره دارد که پس از حملهٔ سایبری توسط یک مدل سرکش OpenAI، به دلیل محدودیت‌های استفادهٔ امنیتی مدل‌های بسته، ناچار شد از یک مدل متن‌باز چینی برای دفاع استفاده کند.

زمینهٔ سیاسی: Kill Switch و تحریم‌های چین

انتشار این نامه در فضایی انجام شده که نگرانی‌های امنیتی دربارهٔ هوش مصنوعی به اوج خود رسیده است. به تازگی، گروهی از قانون‌گذاران آمریکایی پس از حملهٔ سایبری یک مدل سرکش OpenAI، طرح قانونی «کلید کشتن» (Kill Switch) برای مدل‌های هوش مصنوعی را ارائه داده‌اند که به دولت اجازه می‌دهد در شرایط اضطراری مدل‌ها را غیرفعال کند.

همزمان، دولت ترامپ در حال بررسی تحریم‌هایی علیه سازندگان چینی مدل‌های متن‌باز به اتهام سرقت فناوری بستهٔ آمریکایی است. در هفته‌های اخیر، شرکت چینی Moonshot AI مدل متن‌باز Kimi K3 را منتشر کرده است. شرکت‌های امضاکننده در نامه خود ضمن پذیرش نگرانی‌ها دربارهٔ سرقت فناوری، تأکید کرده‌اند که این مسائل باید «از طریق چارچوب‌های حقوقی و تجاری هدفمند، نه محدودیت‌های فراگیر» حل شوند.

این نامهٔ سرگشاده را باید پاسخی مستقیم به دو جریان موازی در واشنگتن دانست: از یک سو، قانون‌گذارانی که پس از حادثهٔ OpenAI به دنبال ابزارهای نظارتی اضطراری هستند و از سوی دیگر، دولت ترامپ که رویکردی خصمانه نسبت به مدل‌های چینی در پیش گرفته است. ائتلاف ۲۵ شرکت‌ با این اقدام، عملاً خط قرمزی برای سیاست‌گذاران ترسیم کرده: «هرگونه محدودیت بر مدل‌های متن‌باز، به قیمت از دست رفتن رهبری آمریکا در هوش مصنوعی تمام خواهد شد.» تشبیه این مناقشه به جنبش نرم‌افزارهای متن‌باز در دههٔ ۱۹۸۰ توسط امضاکنندگان نشان می‌دهد که آن‌ها این نبرد را نه یک مناقشهٔ فنی، بلکه جنگی برای تعیین معماری حاکم بر آیندهٔ اقتصاد دیجیتال جهان می‌دانند.

چشم‌انداز و پیش‌بینی

کارشناسان صنعت این نامه را نقطه‌عطفی در مناقشهٔ «متن‌باز در برابر بسته» می‌دانند. حضور غول‌هایی مانند انویدیا و مایکروسافت در کنار شرکت‌های اروپایی مانند میسترال ای‌آی و هاگینگ فیس، نشان از شکل‌گیری یک ائتلاف جهانی در حمایت از دسترسی آزاد به مدل‌های هوش مصنوعی دارد.

پیش‌بینی می‌شود در ماه‌های آینده، نبرد لابی‌گری بین دو اردوگاه «متن‌باز» (به رهبری متا و انویدیا) و «بسته» (به رهبری OpenAI و Anthropic) در کنگره آمریکا به اوج خود برسد. نتیجهٔ این نبرد نه تنها سرنوشت صنعت هوش مصنوعی آمریکا، بلکه معادلات قدرت در فناوری جهانی را برای سال‌های آینده تعیین خواهد کرد.

جمع‌بندی

نامهٔ ۲۵ شرکت فناوری به کنگره آمریکا، یک مانور استراتژیک حساب‌شده در بحبوحهٔ تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی پیرامون هوش مصنوعی است. امضاکنندگان با ارائهٔ روایتی جایگزین از امنیت هوش مصنوعی، استدلال می‌کنند که «بازبودن» نه تهدید، بلکه پاسخی مؤثر به چالش‌های امنیتی است. در حالی که واشنگتن به دنبال بستن درها بر روی مدل‌های چینی است، این ائتلاف هشدار می‌دهد که این سیاست ممکن است به قیمت بسته شدن درها بر روی نوآوری آمریکایی تمام شود. نبرد بر سر «باز یا بسته» هوش مصنوعی، تازه آغاز شده است.